N.V. Chaudronneries A.F. Smulders
A Grâce-Berleur bij Luik (België)
Er is niet veel terug te vinden van het bedrijf A.F. Smulders te Grace Berleur. Het bedrijf, dat voor de overname door A.F. Smulders in 1893 zich toelegde op de fabricage van stoomketels, heeft gaandeweg de jaren de bakens moeten verzetten. Het bedrijf had o.a. een speciale afdeling, die zich bezighield met het maken en ontwikkelen van warmte-terugwin-machines voor de hoogovenindustrie in België en Luxemburg. Het bedrijf kende na WO1 een hele moeilijke periode, maar wist zich te handhaven met diverse staalconstructies, o.a. voor de drinkwaterwinning in de Ardennen. Er zijn nog rond 1960 advertenties gesignaleerd, maar daarna werd het stil. Dat het bedrijf gonsde van de activiteiten rond 1900 getuigt onderstaande bouwlijst.
Het navolgende hebben we kunnen vinden in een overzichtsboekje dat luistert naar de titel:
‘Werf-Gusto’
Firma A.F. Smulders
Schiedam
Holland
en is uitgegeven rond 1926.
Wij geven enige bijzonderheden met betrekking tot het zusterbedrijf de N.V. ‘CHAUDRONNERIES A. F. SMULDERS’ in Grâce-Berleur-bij-Luik, waar de constructiewerkplaatsen en de ketelfabricatie zijn geconcentreerd. Dit bedrijf werd in 1858 gesticht en verwierf voor de oorlog een grote bekendheid wat betreft de vervaardiging van metaalconstructies en ketels. Door de oorlog (WO I) werd de bedrijvigheid enige tijd onderbroken, doch terstond na de wapenstilstand werd de reorganisatie der fabriek met energie ter hand genomen en de belangrijk uitgebreide werkplaatsen konden de onderbroken arbeid reeds spoedig hervatten.
Onder de merkwaardige werken die na de oorlog (WO I) door de afdeling METAALBOUW tot stand werden gebracht, noemen wij o.a.: de volledige wederopbouw van de meest belangrijke staalfabrieken van het land, met hun hoogovens, cowpers, pijpleidingen voor gas- en stofreiniging, fabricagehallen, enz., enz.
Aan de afdeling voor de fabricatie van grote ketels, die reeds volledig was toegerust voor de vervaardiging van alle soorten fabrieks- en scheepsketels, werd een speciale afdeling ‘Groot-Smederij’ en ‘Perserij’ toegevoegd, alsmede een speciale Constructie-afdeling, zodat nu de bouw en de installatie van volledige moderne verwarmingscentrales kon worden ondernomen. De afdeling ‘Warmte-Besparing’ werd eerst in de laatste tijd gesticht en verdient een bijzondere vermelding door de constructie van de recuperatie-installaties A. F. S. Deze speciale installaties wenden de verloren warmte aan van de in het bedrijf in gebruik zijnde ovens of vuren, onverschillig in welke industrie; zij benutten ook de afgewerkte hete gassen uit gasmotoren van hoogovens, cokesovens, etc., voor de voortbrenging van stoom.
De installaties A. F. S. met rookbuizen zijn zodanig gebouwd, dat de pijpenbundel kan worden weggenomen, zodat het schoonmaken aan de waterzijde wordt vergemakkelijkt. Zij zijn allen voorzien van automatische voeding en van een bijzondere inrichting, waardoor de pijpen langs de rookzijde schoongemaakt kunnen worden gedurende de werking, dat wil zeggen zonder de ovens noch de stoomvoortbrenging stil te leggen. Deze ketels kunnen zonder metselwerk worden geplaatst. Zij zijn voorzien van een ‘By-Pass’ en kunnen naar keuze verzadigde of oververhitte stoom leveren.
Zodra zich een gebrek voordoet aan de mechanische trek, kunnen de ovens voortwerken met de bestaande schoorsteen zonder dat de rook door de ketels gaat. De schacht van de bakstenen schoorsteen wordt steeds op een voldoende temperatuur gehouden om onmiddellijk de natuurlijke trek te herstellen. Het spreekt vanzelf dat deze ketels de werking van de ovens hoegenaamd niet mogen veranderen. De depressie achter de oven moet na plaatsing van de recuperatie-installatie gelijk blijven aan die bij natuurlijke trek.
Het is bovendien noodzakelijk dat de mechanische trek volkomen goed geregeld kan worden. Het is een welbekend feit dat in de moderne gasfabrieken de distillatie-ovens voorzien zijn van recuperatie-installaties met automatische trek na de economisers in baksteen. Zo heeft de firma A. F. Smulders onder meer in de gasfabrieken van Antwerpen recuperatie-installaties A. F. S. geplaatst, die ter algehele bevrediging van deze maatschappij werken; vervolgens zijn achtereenvolgens vier distillatie-ovens van de Continentale Gasmaatschappij te Brussel met recuperatie-installaties A. F. S. toegerust. In de fabrieken van chemische producten is het eveneens een eerste vereiste niets te wijzigen aan de werking van de ovens; ook deze fabrieken gebruiken met gunstig gevolg de recuperatie-installaties A. F. S. en ontving de firma Smulders zeer bijzondere tevredenheidsbetuigingen van de N. V. ‘L’ Azote’ die deel uitmaakt van de groep Ougrée-Marihaye te Ougrée (België).
Ook de metaalfabrieken hebben de beweging gevolgd, die haar oorsprong vond in de Verenigde Staten, in Groot-Brittannië en in Duitsland, waar men over het algemeen van mening is dat het voornaamste voordeel van de recuperatie-installaties met mechanischen trek, buiten de voortbrenging van goedkope stoom, juist hierin gelegen is, dat men den trek volkomen meester is. Sinds de wapenstilstand zijn de meeste Martin-ovens van dit land met bijzondere recuperatie-installaties toegerust, die stoom, warme lucht en drijfkracht voortbrengen. Onder andere zijn dergelijke installaties door de firma A.F. Smulders met succes geleverd aan: de ‘Usines Henricot’, te Court-Saint-Etienne, de ‘Fabrique Nationale d’Armes de guerre’, te Herstal, de ‘Union Minière du Haut-Katanga’. Deze firma heeft niet geaarzeld haar koperovens met recuperatie-installaties te voorzien, die haar al de nodige drijfkracht leveren.
De meest recent geleverde installatie van A.F.S. beschikt over een productievermogen van 20 ton per uur, bij een druk van 20 kilogram en een oververhittingstemperatuur van 400 graden Celsius. Deze productie, welke uitsluitend verkregen wordt met de verloren warmte van een oven door middel van een enkele A.F.S.-installatie, bewijst wel dat deze speciale recuperatie-installaties in productievermogen de geweldige generatoren der centralen nabij komen. In bijzondere mate komt een effectief gebruik van de ten dienste staande warmte vooral bij de cementindustrie op de voorgrond.
De roterende ovens van cementfabrieken laten via de schoorsteen vaak meer dan 40 ton per uur aan geproduceerde warmte ontsnappen tijdens het productieproces. Om dit energieverlies te beperken, maken cementfabrieken gebruik van A.F.S.-recuperatie-installaties. Zo kunnen zij hun afhankelijkheid van externe energiebronnen verminderen en de benodigde energie efficiënt opwekken in hun eigen centrale door de teruggewonnen warmte te benutten. Onder meer vermelden wij de « Société Générale des Ciments Portland de l’Escaut », te Antoing, die een groep A. F. S. bezit van 12,5 ton stoom per uur onder 20 kilogram druk en 325° oververhitting. De ‘Carrières et Ciments Bataille’, te Gaurain-Ramecroix, heeft ook twee ovens van 200 ton, voorzien van recuperatie-installaties A. F. S., waardoor de drijfkracht geleverd wordt, nodig voor het dagelijks maken van 400 ton cement.
Deze twee laatstgenoemde installaties voor warmtebesparing zijn de machtigste van Europa.
De afdeling ‘Warmtebesparing’ heeft een exclusieve licentie verkregen voor de fabricage van de draaiende luchtvoorwarmer ‘Lijungstrom’ voor België, haar overzeese gebieden en het Groothertogdom Luxemburg.
Dit apparaat is wel bekend in technische kringen, die zich met het warmtevraagstuk bezighouden, en belichaamt de laatste verbetering op het gebied van moderne verwarmingscentrales.
Een andere industrie die eveneens het nut van deze installaties heeft ingezien en tot plaatsing ervan is overgegaan, is de glas- en spiegelindustrie. Onder de Belgische fabrieken die deze installaties plaatsten, noemen wij als de belangrijkste:
« La Verrerie de Gilly », te Gilly;
« La Verrerie des Hamendes », te Jumet;
« Les Verreries mécaniques de Charleroi », te Montignies-sur-Sambre.
Hier maakten de A.F.S.-installaties, geplaatst achter de smeltovens, het mogelijk dat met de hand gestookte ketels konden worden stilgelegd, hetgeen natuurlijk een aanzienlijke besparing van brandstof betekent.
De firma A.-F. Smulders verstrekt aan fabrieken die zich voor het hierboven beschreven systeem interesseren op aanvraag gaarne een uitvoerige beschrijving en berekening van de besparingen die in elk bijzonder geval kunnen worden verkregen. Deskundige ingenieurs worden gaarne ter beschikking gesteld van eventuele aanvragers voor het opmaken dezer gegevens.
De vele opdrachten van de afgelopen jaren, zowel voor ketel- en economiserbouw als voor algemene constructiewerken, tonen duidelijk aan dat de Luikse fabriek dankzij krachtig management en voortdurende inzet haar leidende positie niet alleen handhaaft, maar zelfs weet te verbeteren.
Alle foto’s: Digitale Collectie St. Erfgoed Werf Gusto – Fotografie: Onbekend.
Bouwlijst N.V. Chaudronneries A.F. Smulders
Productfoto’s N.V. Chaudronneries A.F. Smulders
Alle foto’s: Digitale Collectie St. Erfgoed Werf Gusto – Fotografie: Onbekend.
