Transport op de nieuwe werf


De Cockerill locomotief Type III
Nu eens geen bericht over een boorschip, eiland, of kraan. Dit keer gaat het over het transport op de Werf Gusto in de beginjaren van de werf in Schiedam. Want hoe krijg je, als je je gaat bezighouden met scheepsbouw van metalen schepen alle zware metalen onderdelen en voorbewerkte platen staal en machines ter plekke bij de helling in 1905? Er stonden wel kranen op de werf, die het materiaal konden optakelen en daar plaatsen waar je het wilde hebben, maar hoe krijg je het bij die kraan?  In die tijd waren er al wel de eerste vrachtwagens , maar die waren nog totaal ongeschikt en nog niet ontwikkeld genoeg voor dit soort zware werk. Nee dat werk werd uitgevoerd door een ‘trein’.

Platte grond en sporenplan werf gusto - alexdenouden.nl
Platte grond en sporenplan Werf Gusto

Op de website van Alex den Ouden had ik wel eens een platte grond gevonden (klik op de foto voor een vergroting) van de werf in 1907 en daar stond ook een spoorlijn op aangegeven met een lengte van in totaal een kilometer, die buiten de werf begon en verbindingen had naar de hallen en de hellingen. Ik heb daar verder niet bij stil gestaan en vond het op dat moment niet interessant. Dat wordt het wel, als je enkele weken later op de website industriespoor.nl leest, dat er in het zuiden van het land in die tijd veel werd verplaatst op bedrijven met kleine locomotieven op smalspoor.

Gewild waren vooral  in het zuiden van het land de locomotieven van Cockerill uit België. Die leverde de meeste in Zuid-Nederland af, voor de mijnbouw, voor de keramiekbedrijven (Maastricht), de zandwinningen en de steenfabrieken langs de Rijn. Er werd maar een scheepswerf genoemd, die een Cockerill locomotief gebruikte en dat was Werf Gusto, die in het bezit was van een zogenaamd Type III. Daarvan zijn er in totaal in Nederland 9 van verkocht (373 in totaal).

Waarom Werf Gusto v/h/ A.F. Smulders dan als enige scheepswerf en als enig bedrijf boven de rivieren een Cockerill locomotief had? Wel ik ga ervan uit, dat Smulders goed bekend was met Cockerill, omdat Smulders in zijn Utrechtse periode ook een ketelfabriek in eigendom had in Berleur (B) nabij Luik (de firma Renson & Co. te Grace) en Seraing, waar Cockerill zetelde ook niet zo ver van ver van Luik verwijderd is.

De Cockerill Type III
De Cockerill Type III

Het bovenstaande heb ik recentelijk uitgezocht en er verder niets mee gedaan, omdat er geen foto’s beschikbaar waren van de locomotief Cockerill type III in dienst van Werf Gusto. Het werd pas interessant toen ik dit juweeltje van een foto in het Gemeentearchief Schiedam vond. Normaliter zou ik de foto waarschijnlijk snel terzijde hebben gelegd met een: ‘Oh ja leuk’. Doch met de wetenschap van het voorgaande kreeg de foto een geheel andere dimensie. Waarschijnlijk is de foto uniek, althans op dit moment, want ik heb nog geen andere foto met daarop de locomotief gevonden.

Maatschets van een Cockerill locomotief
Maatschets van een Cockerill locomotief

Waarom de foto gemaakt is weet ik niet precies. Het was bar koud zo te zien, maar het was een feestelijke dag, de vlag in top, de heren op de foto in zeer nette kledij. Een tewaterlating? Het zou zo maar kunnen. Het jaar is mij niet bekend. De foto is ook niet gemaakt voor de locomotief, want die staat er toevallig op. Hadden ze hem daar speciaal voor gemaakt had men wel een foto en profile gemaakt, zodat hij beter zichtbaar was. De tekening is het enig om te laten zien hoe hij er waarschijnlijk uit gezien heeft.

Een ander mooi detail op de foto, als je hem maximaal uitvergroot, zijn de op trampalen gelijkende palen met bovenleidingen. Werf Gusto was het eerste bedrijf binnen de Gemeente Schiedam, die geëlektrificeerd was, waarschijnlijk zijn de palen de geleiders van bovengrondse stroom?

foto: Plattegrond collectie Alex den Ouden
foto: Cockerill type III locomotief Gemeentearchief Schiedam / Werf Gusto
foto: Maatschets Cockerill locomotief industriespoor.nl

Tekst: Dirk H. Allewelt


2 gedachten over “Transport op de nieuwe werf”

  1. Het is fijn dat er een foto van de locomotief gevonden is en het is prima dat de maatschets met bronvermelding van de website industriespoor.nl is overgenomen. De overgenomen maatschets is echter die van het type IV, terwijl de werf Gusto een Cockerill van het daarvan afwijkende type III had.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Translate / Vertaal »
Scroll Up