Categoriearchief: Bruggen

Afscheid met gemengde gevoelens


Afgelopen week (24/08-28/08) stond helemaal in het kader van de vervanging van de ‘Westerhavenbrug’, die al sedert 1937 een sierlijke verbinding verzorgt tussen woonwijk de Gorzen en de rest van Schiedam Zuid, beginnend bij de Stadhouderslaan.

Deze brug, die is gebouwd door Werf Gusto met geld van het “Werkfonds” dat in 1935 werd gesticht door de overheid om langdurig werkelozen aan betaald werk te helpen, is in 1937 zonder enig ceremonieel geopend.

De Gemeente Schiedam heeft vanaf het begin van de bouwplannen geen voorzieningen en/of plannen voor een feestelijke opening gemaakt. Schiedam had er, getuige raadsverslagen en krantenberichten uit die periode, ongelofelijk de pee in, dat alles aangaande opdrachten via het “Werkfonds” beslist werd via Rijkswaterstaat (die mede beheerder was van het fonds) in den Haag en dat de Gemeentes in deze eigenlijk buiten spel stonden. De Gemeentes mochten de projecten aandragen en het “Werkfonds” besliste dan op basis van haalbaarheid of het project doorging. Zij regelden ook de aanbesteding. Het enige dat de Gemeentes mochten doen was het bestek maken, indienen bij o.a. RWS en wachten op goedkeuring. Zij ontvingen wel als het project in gang werd gezet, het geld van de overheid om de aannemer(s) te betalen.

In deze setting, gelardeerd met de nodige kinnesinne zoals boven beschreven, werd de bovenbouw van de Westerhavenbrug (toen nog Nieuwe Brug genaamd) gegund aan Werf Gusto. De onderbouw was gegund aan een bouwbedrijf uit Breda. Door het uitblijven van een definitieve toezegging vanuit den Haag voor het vrijgeven van een goedkeuring voor de constructie van de bovenbouw liep het project uit van 1935 tot begin 1937. Op dat moment was de onderbouw al goeddeels klaar. Werf Gusto kreeg pas begin 1937 ‘Groen Licht’ en is toen de materialen gaan bestellen, die men dacht nodig te hebben. Het staal, dat gebruikt werd voor de bovenbouw kwam niet van de doorgaans standaard leverancier uit Duitsland, maar werd speciaal geïmporteerd vanuit de USA. De samenstelling van het staal was geheel anders dan het staal, dat men doorgaans gebruikte voor de huid van de schepen en grote basculebruggen. Vandaar dat diverse onderdelen van de brug, die nu verwijderd is, relatief weinig sporen vertoonden van onherstelbare roestvorming.

Deze leveranties vanuit de USA vergden de nodige tijd (zeker in die tijd) en dat zorgde ervoor, dat de oplevering van de brug vertraagd was. Werf Gusto heeft dat lopende de constructie wel weer goeddeels ingehaald. De verantwoording voor de jarenlange uitloop van de werkzaamheden lag primair bij RWS, die door onderling gekrakeel over een nieuw te volgen werkprocedure alles voor zich uit schoof, waardoor er een kloof van twee jaar zat tussen het indienen van het bestek van de brug in 1935 door de Gemeente Schiedam bij het “Werkfonds” en de oplevering in 1937.

De brug werd zoals gezegd in november 1937 niet officieel geopend, Het was zelfs zo, dat bij de ingebruikname in november 1937 bleek dat er geen afscheiding was gemaakt tussen het café op de hoek (dat grenst aan de “Spuihaven”) en de brug, waardoor het mogelijk was, dat mensen, die te diep in het glas hadden gekeken pardoes de “Spuihaven” in konden lopen en wat te denken van spelende kinderen! Vandaar dat het hekwerk daar afwijkt in ontwerp van de originele afscheidingen/ornamenten van de brug.

De brug was zelfs niet van slagbomen voorzien. Men heeft de oude beweegbare opklapbare schuiven van de “Koemarktbrug” gebruikt om als de brug openging de weg af te sluiten.

Eigenlijk houdt daar het verhaal van de “Westerhavenbrug” op. De brug ging maar weinig open en dicht. Er was wat kleine industrie gevestigd aan de “Spuihaven”, maar die maakte weinig gebruik van aanvoer en afvoer van goederen via de “Westerhaven”. Dat was waarschijnlijk ook de reden, dat de gemeente het niet nodig vond, de stroominstallatie van de brug om te vormen van 123 Volt naar de nieuwe standaard 220 Volt. De paar keer dat de brug openging, werd deze met een slingersysteem (ingebouwd door Werf Gusto als back-up) door twee man geopend. Op een foto van de brug uit 1974 die stadsfotograaf de heer J. Roovers van de brug gemaakt heeft, is te zien, dat de twee lantaarns, die de brug opsierden toen al onklaar waren gemaakt.

De brug heeft een kwijnend bestaan geleden van bijna 80 jaar en is nooit onderhouden, behoudens wat doorsmeren en gaten dichten in het wegdek met een zak asfalt en een stuk plaatijzer. In vervlogen tijden is de kleur gewijzigd van groen naar stemmig grijs, maar verder kom ik echt niet. Dus eerlijk gezegd ontgaat mij het nut van de mediacampagne, die op touw gezet is om aandacht te krijgen van de bewoners van Schiedam en van de Gorzen in het bijzonder bij het verscheiden van de brug.

Het ware beter geweest om in de tijd dat de brug nog te behouden was deze goed te onderhouden. Opdat we nog jaren plezier zouden hebben gehad van dit industriële icoon. Temeer daar de brug is gemaakt door Werf Gusto, die diep verankerd ligt in de Schiedamse samenleving en de Gorzenees in het bijzonder. De scheepswerf voorzag jarenlang duizenden van werk en dus inkomen. Ook toen de Werf in 1978 koste wat kost afgestoten werd door IHC Holland NV en op slot ging, stak de Gemeente Schiedam geen vinger uit naar de historische gebouwen van de scheepswerf, die in 1980 na de sluiting op een voorlopige monumentenlijst waren geplaatst door de overheid. De Gemeente Schiedam heeft zich er niet mee willen bemoeien en trok haar handen ervan af. Zoals iedereen weet zijn de gebouwen gesloopt en wat we ervoor terug hebben gekregen tart elke beschrijving.

De herkansing, die de gemeente Schiedam in de schoot geworpen kreeg, om de verbintenis die er bijna 80 jaar steevast is geweest, (in goede en slechte tijden – in voor- en tegenspoed), van de Gorzen met Werf Gusto in ere te houden door de Westerhavenbrug ( als beeldmerk daarvan) te conserveren, zelfs deze gratis herkansing heeft ze naast zich neergelegd.

Op de voorlichtingsavonden over de “Westerhavenbrug”, die in het recente verleden zijn gehouden heette het: ”Dat opknappen net zo duur tot duurder is, als een nieuwe brug”. Op zulke momenten sla ik volledig stil, want wat moet je hiermee? Een waarheid als een koe, als je iets nooit onderhoudt en je laat het gewoon wegrotten. Ja, dan is nieuw uiteraard goedkoper, maar de schade die je aanricht in de geschiedenis van je stad is onherstelbaar beschadigd om nog maar te zwijgen van het verlies van vertrouwen van veel Schiedammers in de gemeentelijke overheid.

Als tegenstelling hierboven een recente foto van de “Rederijbrug” uit Rotterdam, een basculebrug gebouwd door Werf Gusto in 1951. In jaren slechts 14 jaar jonger dan de ‘Westerhavenbrug’. Zoals de foto laat zien uitstekend onderhouden door de Gemeente Rotterdam en nog steeds een lust voor het oog. Zo kan het dus ook!

Headerfoto: foto: Tineke Mangnus “Rederijbrug” Rotterdam (1951)


Stichting Erfgoed Werf Gusto

Brug over de Noord (1939)

Enige weken geleden stuitte ik op een fotoboek met allemaal mooie zwart-wit opnames van projecten van Gusto Staalbouw uit midden en eind dertiger jaren. Mooie projecten, zoals diergaarde Blijdorp, de Beurs in Rotterdam en het Amstelstation in Amsterdam. Het was eenvoudig te traceren, omdat er keurig bijgeschreven stond, wat het was en wanneer het afgeleverd werd en zelfs waar. Dus dat was eenvoudig zoeken in de lijst met bouwnummers, samengesteld door het Gemeentearchief in Schiedam.

Er waren een aantal projecten bij, zoals het Amstelstation (de staalconstructie) en de Brug naar de Dierentuin in den Haag (nooit geweten, dat den Haag een dierentuin had), die een welkome aanvulling vormden op de toch al enorme diversiteit van projecten, die al bekend waren van Gusto Staalbouw.

hen II 01-05-'39
hen II 01-05-’39

Er zaten ook een dertiental foto’s bij van staalverbin-dingen met als omschrijving Hen II 1-5- ’39. Het waren duidelijk foto’s van een basculebrug, maar welke? Gusto Staalbouw was in die dagen erg druk met het afleveren van bruggen aan voornamelijk Rijkswaterstaat en diverse grote gemeentes.  De naam op de zijkant van een staalplaat, die geschaafd wordt en begint met een W – dan wordt een stuk van de naam bedekt met een plaatje metaal – en eindigt met het woord edam, maakte het er ook niet echt duidelijker op. Uitgaande van de datum op de foto’s 1-5-’39, 28-6-’39 en 01-07-’39 kon je voorzichtig, met de lijst met bouwnummers in de hand, de conclusie trekken dat het de bascule van de brug bij Hendrik Ido Ambacht moest zijn.

Volgens de lijst met bouwnummers werd die basculebrug afgeleverd in 1939. Na wat zoekwerk in de Beeldbank van Rijkswaterstaat,  was het overduidelijk, dat het de basculebrug was van de Brug o.d. Noord. Het woordje hen, zal de afkorting zijn geweest van de plaatsnaam (Hendrik Ido Ambacht). Hen II duidde waarschijnlijk op de bascule aan de Alblasserdam-kant en waarschijnlijk gebruikte men (Gusto Staalbouw intern) de verwijzing hen I (geen foto’s van) voor het stijve deel van de aanloop naar de overspanning aan de Hendrik Ido Ambacht-kant. Een aanname mijnerzijds, maar het zou zomaar kunnen. De boog is ter plekke gebouwd, maar niet door Gusto Staalbouw.

De brug heeft tot diep in vorige eeuw dienst gedaan als enige oeververbinding in Rijksweg A15 van Alblasserdam naar Hendrik Ido Ambacht, tot in 1992 de naastgelegen Noordtunnel geopend werd en de brug meer een oversteek werd voor lokaal verkeer. Door de toename van de recreatievaart nam het aantal open en sluit bewegingen van de basculebrug sterk toe, tot wel 2000 per jaar. Dat heeft ertoe geleid, dat er steeds meer onderhoud gedaan moest worden. In 2012 was de tijd daar voor een algehele renovatie, die de basculebrug weer dertig tot veertig jaar extra leven geeft.

Een artikel in een plaatselijk krant over de renovatie van de brug leidde ertoe, dat men toestemming kreeg met de aannemer mee te gaan in de kelder van de brug. De opnames, die daar gemaakt zijn maakten voor mij een hoop duidelijk. Als je die opnames goed en kritisch bekijkt, kun je bijna alle onderdelen, die op de foto’s staan uit 1939 terugvinden. De puzzelstukjes vallen zo goeddeels op hun plaats, alhoewel er altijd onderdelen zijn, die ook op die foto’s niet zichtbaar zijn.

tekst: Dirk H. Allewelt
foto’s : Alblasserdamnieuws.nl


 Foto’s uit de kelder van de Brug o.d. Noord


 

Oude Maasbrug Dordrecht


1939: De  brug over de Oude Maas in Dordrecht
Deze overbrugging is gelegen in de rijksweg van Rotterdam naar Moerdijk, westelijk van de spoorbrug uit 1872. Zij verving een pontveer dat overigens nog wel tot 1966 in dienst bleef. Aan de noordzijde waren drie openingen van ongeveer 30 m. Daarna volgden twee grote openingen van respectievelijk ongeveer 84 en 74 m, terwijl aan de zuidzijde een dubbele basculebrug (Gusto Staalbouw*) was gelegen met een doorvaartwijdte van 48 m. De doorvaarthoogte was onder de vaste bruggen circa 11 m boven hoog water.
De breedte van het rijdek was 11 m met aan weerszijden schampkanten van 0,5 m zodat de wijdte russen de hoofdliggers 12 m was. Buiten de hoofdliggers lagen zijpaden voor wielrijders en voetgangers met een breedte van 4 m. De aanbrug aan de noordzijde werd gedragen door volwandig geconstrueerd hoofdliggers met een hoogte van 2,9 m die over drie openingen doorgingen met overspanningen van 33,6 m. Zij lagen op een onderlinge afstand van 13,0m hart op hart. Daartussen waren geconstrueerde dwarsdragers, hart op hart 5,6 m, hoog circa 1,6 m, en langsdragers van gewalste balken. De hoofdliggers waren van St.52, de overige delen van St. 37. De bruggen over de grote openingen hadden vakwerkhoofdliggers volgens het v-patroon. Zij hadden overspanningen van 88,7 en 77 m en waren doorgaand over de beide openingen. De veldlengten waren respectievelijk 7,4 en 7,7 m, de systeemhoogte was 9,3 m. De dwarsdragers, hart op hart 7,4 en 7,7 m, waren volwandig geconstrueerd met een hoogte van circa 2 m. Daartussen lagen langsdragers van gewalste balken. De hoofdliggers en de dwarsdragers waren van St.52, de overige delen van St.37. Zowel de aanbrug als de hoofdbruggen hadden een betonnen dek. Lees verder Oude Maasbrug Dordrecht

Bnr. 595 Koemarktbrug (1927)


Koemarktbrug klaar voor de feestelijke opening 1927
foto: H.B.J. Aikema

Tijdens een openbare vergadering van de ge-meenteraad van Schiedam op 13 februari 1925 is besloten tot de bouw van een nieuwe beweegbare brug over de Lange Haven tussen de Koemarkt en de Gerrit Verboonstraat. Op 5 oktober 1926 vond de eerste steenlegging plaats. Verschillende bedrijven werkten aan de bouw van de brug : NV Internationale Gewapend Betonbouw Breda mocht de onderbouw bouwen, Machinefabriek Jaffa uit Utrecht was verantwoordelijk voor de machine-installatie. De Schiedamse Werf Gusto kreeg de opdracht de bovenbouw te realiseren. Ir. H.B.J. Aikema was ontwerper van de brug en hij had de technische leiding en toezicht. De burgemeester van Schiedam de heer A.J. Gijsen heeft op 23 november 1927 de nieuwe Koemarktbrug geopend.

bron: Gemeentearchief Schiedam


Stichting Erfgoed Werf Gusto